Burak Karadeniz

Sevgili arkadaşlar lüfer, kofana, palamut, torik, sinarit, çupra, mercan gibi dişli balıkların avında kullanılan zokaların iğne ile birlikte döküm işlemi; bilgi, deneyim ve dikkat isteyen, dikkat edilmediği taktirde de insan sağlığını tehlikeye sokabilecek ve yan etkileri olan bir uygulamadır. Bu nedenle erimiş haldeki lehimi ve kurşunu döküp bir yerleri veya kendimizi yakmamaya, ayrıca zehirli olan kurşunun buharını da solumamaya dikkat etmemiz lazımdır.

Zoka dökümü için öncelikle; zoka kalıbına, bir miktar kurşuna, yine bir miktar lehim ve lehim pastasına, kurşunu eritmek için cezve şeklinde bir kaba, şayet tel lehim ve lehim tabancası kullanılmayacaksa, metal halindeki lehimi eritmek için yine metal içerikli küçük bir kaba veya cezveye, zokada kullanmak istediğimiz büyüklükteki çelik veya galvaniz iğneye,bir adet karga burun veya penseye, kurşun ve lehimi eritmek için ocak veya küçük bir piknik tüpüne ihtiyaç vardır.

Söz konusu malzemeleri hazırladıktan sonra; öncelikle zoka kalıbını ermiş haldeki kurşunu dökerken kurşunun donmaması için biraz ateşe tutarak ısıtırız. Bilahare kurşun ve lehimin bulunduğu kapları da yine gerek kurşun gerekse lehim iyice eriyip akışkan bir hal alıncaya kadar ısıtırız. Daha sonra iğnenin zoka kurşununu iyice tutması için ( iğnenin sap kısmı lehimlenmez veya kalaylanmassa iğne kurşunu tutmaz, zokanın içinde oynar ve sağlıklı olmaz ) iğnenin pala kısmına bir miktar lehim pastası sürdükten sonra, iğnenin sap kısmını, yani palayı erimiş haldeki lehimin içine batırıp hemen çıkarırız, böylece iğne sapı lehimlenmiş olur. Bu işlemi tel lehim ve lehim tabancası kullanarak da yapmak mümkündür. Zoka dökümüne hazır hale gelmiş iğneyi, dökmek istediğimiz zokanın iğne yuvasına yerleştirerek, iğnenin zokanın dışında kamasını istediğimiz kadar oranda boyunu ayarladıktan sonra kalıbın iki parçasını iğneyi kaydırmadan birleştirerek, kalıbı kapatırız. Cezve içinde erimiş halde bulunan kuşunu, kalıbın kurşun akıtma yuvasından içeriye doğru acele etmeden yavaş, yavaş boşaltırız. Kurşun zoka boşluğunu ve kurşun akıtma yuvasını iyice doldurunca, kurşun akıtma işlemini sonlandırırız. Daha sonra kalıbı açarak, döküm işlemi bitmiş zokayı sıcak olduğu için karga burun veya bir pense yardımıyla çıkartıp, döküm sırasında zoka üzerinde oluşan çapakları temizleyip, misina bağlama deliğini de bir biz yardımıyla açtıktan sonra zokamız kullanıma hazır bir hale gelmiş olur.

Zoka kalıbını ateşe tutarak bir miktar ısıtıyoruz



Kurşun ve lehimi ısıtarak iyice eritiyoruz



İğnenin pala kısmına bir miktar lehim pastası sürüyoruz



İğnenin pastalı ucunu erimiş haldeki lehime baırıp çıkarıyoruz



Kalıptaki iğne yuvasına iğneyi yerleştiriyoruz



Kalıbı kapatıp erimiş haldeki kurşunu, kurşun dökme yuvasından aşağıya yavaşça akıtıyoruz



Daha sonra kalıbı açarak dökülmüş zokayı çıkarıp,çapakalrını temizliyoruz





Son olarakta zokanın misina bağlama deliğini biz yardımıyla açıyoruz ve zokamız kullnıma hazır bir hale geliyor

__________________
Burak Karadeniz
İstanbul 1953 / AB+

Hamdi

Burak bey çok güzel bir anlatım olmuş, aslında zor olmadığını göstermiş oldunuz. Yeter ki, kalıp alıp biraz zaman ayıralım.

__________________
Hamdi Tekbıyık
08/08/1974
İstanbul & Bostancı
0 RH(-)

saygı76

abi paylaşımın ve anlatımın için teşekkürler bu zoka kalıbını nereden bulabiliriz

__________________
ulas izmir/1976

miller

+2 evet cevap verirseniz seviniriz

__________________
Adil Tetiker/İstanbul/Merter ORH+ 1957
SEVDAM VOSVOS

Ersin

Teşekkürler Burak Bey, güzel bir çalışma olmuş. Önemli olan bu malzemeleri edinmek, gerisi çok zahmetli değil. Sadece döküm esnasında çok dikkatli olmak gerekli, üzerimize filan sıçratmadan itinalı bir şekilde döküm yapılmadır.

__________________

Burak Karadeniz

Hamdi Bey,teşekkür ederim.İstanbul'da olta balıkçılığı yapan bizim kuşağın çok iyi bildiği ve uyguladığı zoka dökümü hakkında,genç arkadaşlarımızın da bir fikir sahibi olmalarını istediğim için böyle bir bilgilendirmenin faydalı olacağını düşündüm.Saygılarımla.

__________________
Burak Karadeniz
İstanbul 1953 / AB+

Hamdi

Çok isabetli bir karar vermişsiniz. Yurt dışında balık marketleri gezerken özellikle inceledim kurşun kalıplarını. Orada insanlar kendileri isteklerine göre hazırlıyorlar. Ama bizim burada balık marketlerde bu tarz kalıpları bulmak zor.

__________________
Hamdi Tekbıyık
08/08/1974
İstanbul & Bostancı
0 RH(-)

kılıç

teşekkürler Burak bey harika bir çalışma olmuş.

__________________
Ferhat KILIÇ
a rh(+)
Çorum
http://www.samli.com.tr


haksızlık karşısında sessiz kalan dilsiz şeytandır.

Burak Karadeniz

Söz konusu kalıpları ben 80'li yılların başlarında İstanbul Perşembe Pazarı'nda çalışan kardeşim vasıtasıyla orada onun tanıdığı dökümcü ustalarından birine rica minnet,kardeşimi kıramadığı için yaptırmıştım.
İlk önce kalıpta bulunmasını istediğim zoka ve sıyırtmaların orjinal numunelerini tedarik ettim.Bilahare bunların kalıpta ne şekilde yer alması gerektiğini bir kağıt şablon üzerine çizerek gösterdim.Çizim ve numuneleri verdiğim kalıp ustasıda önce bunların şablona uygun olarak alçıdan kalıbını çıkardı.Daha sonra alçı kalıbını,döküm kumuna uyguladı ve son olarakta aleminyum metalden esas kalıbı dökerek,kalıbı tamamladı.
Böyle bir kalıbı günümüzde yaptırmaya kalkarsak çok pahalıya geleceğini ve bu işle uğraşacak ustanın da zor bulunacağını düşünüyorum.Çok daha eskilerde usta balıkçılar malta taşını oyarak bu kalıpları yapar ve kullanırlarmış.Bu konuda Sayın Prof.Dr.Atilla Alpbaz ve Arif Özer'in "Olta Balıkçılığı-Tüm Yönleriyle"isimli kitaplarında detaylı bir anlatım ve bilgi bulabilirsiniz.Sevgilerimle.

__________________
Burak Karadeniz
İstanbul 1953 / AB+

Burak Karadeniz

Sevgili Ersin,teşekkür ederim.Senin de değindiğin gibi döküm esnasında çok dikkatli olmak,bilhassa çok zehirli olan kurşun buharını solumamaya dikkat etmek şart.Sevgilerimle.

__________________
Burak Karadeniz
İstanbul 1953 / AB+