cimcime

Zihinsel Engelli Çocuklar Ve Otistik Çocuklar

Zihin Engelli Çocuklar Ve Özellikleri

Zihin engellilik, gelişimsel dönemde ortaya çıkan, uyumsal davranışlarda görülen yetersizliğe ilaveten genel zeka fonksiyonları açısından normalin altında olma durumudur. Zihinsel engellilikte, gelişimsel dönem olarak kastedilen dönem 18 yaşına kadar olan süreçtir. Zeka fonksiyonlarında normalin altında olma durumu ise zeka testlerinde elde edilen zeka bölüm puanının belirlenen zeka bölüm puanından aşağıda olma durumudur. Zihinsel engelli çocuklarda uyumsal davranışlarda görülen yetersizlik ise çocuğun kendi yaşından beklenen ve içinde bulunduğu toplumun bireylerinden beklediği sosyal davranışları gösterememe durumudur.Zihinsel engellilik hastalıkların tıbbi sınıflanmasında yer almakla birlikte tıbbi bir hastalık değildir. Psikiyatrik bir bozukluk olarak sınıflandırılabilmekle birlikte ruhsal bir bozukluk değildir. Zihinsel engellilik çocukluk döneminde başlayan işlevlerdeki belirli bir durumu tanımlamaktadır.Bu durum zekadaki sınırlılıklar ile bununla birlikte görülen uyumsal becerilerdeki sınırlılıklardır.

Zihinsel engelli çocukların gelişimi hangi düzeyde olursa olsunlar normal çocuklardan farklıdırlar. Ancak bu çocukların gelişim ihtiyaçları onlarınkinden farklı değildir. Bu çocuklarda yemeğe,içmeye,sevilmeye,başarmaya,kabul edilmeye ve toplumun bir üyesi gibi yaşamaya gereksinimleri vardır. Zihinsel engelli bireylerin sosyal çevrede yaşamlarını sürdürmeleri için gereken kişilik olgunluğuna erişmeleri sözü edilen ihtiyaçların karşılanması ile mümkündür.

Zihinsel engelli çocukların fiziksel görünümleri ve sağlık durumları engelin ağırlık derecesine göre değişmektedir. Hafif derecede zihinsel engelli olan çocukların görünüş ve motor becerileri genelde normal yaşıtlarından farklı değildir.Orta ve ağır derecede zihinsel engelli olan çocuklarda ise bu durum farklı olabilir.Zihinsel engelli çocuklar, yaşıtlarına oranla daha sık hasta olurlar.Kendilerini korumayı normaller gibi bilemezler.Zihinsel engelli çocuklarda psiko-devinimsel alanlarda belirli derecede gerilik gösterirler. Büyük ve küçük kaslarını kullanmada yetersizlik gösterirler.El-göz koordinasyonunu sağlamada zorluk çekerler.Görme ve işitme gibi ek bedeni özürlere daha sık rastlanmaktadır.Zihinsel engelli çocukların konuşma ve dil gelişimleri normal yaşıtlarınkine benzer aşamaları izlemektedir.Konuşmayı normal çocuklar gibi öğrenirler,ancak zihinsel yetersizliğe bağlı olarak konuşmaları daha geç gelişmekte ve daha fazla konuşmada bozukluk göstermektedirler.Zihinsel yetersizlik arttıkça dil ve konuşma problemleri de artmaktadır.Dikkat süreleri kısa ve dağınıktır.Devamlı izleme,ödül ve değişiklik isterler.Kısa süreli bellekteki bilgileri uzun süreli belleğe aktarmada çeşitli güçlükleri vardır. Zihinsel engelli çocuklarda pek çok beceriyi normal yaşıtları gibi öğrenir.Ancak öğrenmeleri daha yavaş ve güç olmaktadır. Zihinsel engelin ağırlık derecesi arttıkça öğrenmeleri yavaşlamakta ve zorlaşmaktadır.Soyut terim,tanım ve kavramları çok güç anlamakta ve kavramaktadırlar.Somut kavramları daha kolay ve iyi kavrarlar.Kavramların somutlaştırılması bu çocukların anlamalarını kolaylaştırmaktadır.Hafif derecede zihinsel engelliler grubuna çocukların okuma-yazma,matematik gibi temel akademik becerileri öğrenebilecekleri kabul edilmektedir.Orta derecede zihinsel engelliler grubuna giren çocukların ise; akademik becerilerde eğitilemezlerse de,gündelik yaşamın gerektirdiği sosyal uyum,pratik iletişim ve özbakım becerileri (giyinme,yemek yeme,kişisel temizlik becerileri vb.)gibi becerileri öğrenebilecekleri beklenmektedir.Ağır ve çok ağır derecede zihinsel engelli çocuklar ise yaşamları boyunca sürekli bakım ve yardıma gereksinim duymaktadırlar.Zihinsel engelli çocuklar sosyal hayatın gereklerini yerine getirmede yetersiz beceriler sergilerler(kendilerini ifade etme,sosyal uyumluluk,sosyal ihtiyaçlarını karşılama).Okul ve meslek yaşamlarında sık sık başarısız yaşantılar yaşamaktadırlar.Oyun ve toplum kurallarına uymakta zorluk çekerler.Kuralları güç oyunlara ve sosyal faaliyetlere katılamazlar.Kendilerinden küçükler ile ilişki kurmayı ve oynamayı tercih ederler.
Zihinsel engelli çocukları yetersizliklerinin ağırlıklarına göre hafif,orta,ağır ya da buna paralel olarak eğitilebilir,öğretilebilir,ağır ve çok ağır şeklinde sınıflandırabileceğimiz gibi zihin engelli çocukların gereksinim duydukları yardımın yoğunluk düzeylerine göre de sınıflandırabiliriz. Zihin engelli çocukların sınıflandırılması çocuğun eğitim gereksinimlerinin belirlenmesi,bu gereksinimleri en iyi ve uygun şekilde karşılayacak şekilde eğitim programlarının hazırlanması ve çocuk için en uygun eğitim ortamının bulunması amacıyla yapılmaktadır.

Zihinsel Engelliliğe Neden Olan Etmenler

Tüm engellilerin onda birini zihinsel engellilerin oluşturduğu kabul edilmektedir. Yapılan araştırmalar toplumun (saptanabildiği kadarıyla) %1’inin, hafif olgularla beraber en az %3’ünün zihinsel engelli olduğunu göstermektedir.Tüm dünya üzerinde zihinsel engelliler grubu incelendiğinde zihinsel engelli bireylerin dörtte üçünün gelişmekte olan ülkelerde bulunduğu tahmin edilmektedir.Çünkü gelişmekte olan ülkelerde nüfus artış hızının fazla olması bunda etken olduğu düşünülmektedir.
Günümüzde zihinsel engelliliğin 250’den fazla nedeni vardır. Ancak çoğu zihinsel engellilik durumunda kesin neden ya da nedenler bilinmemektedir. A.B.D’de yapılan bir çalışmaya göre hafif derecede zihinsel engellilerin yarısında, ağır derecede zihinsel engellilerin %30’unda neden bilinmemektedir.Bu durumun başlıca nedeni, insan organizmasının meydana gelişinin ve gelişiminin son derece karmaşık olmasıdır.
Zihinsel engelliliğin nedenleri engel durumuna göre değişebilir ve çok çeşitlidir. Bazı durumlarda engelliliğin oluşum nedenleri bilinmemekle birlikte genel olarak bilinen nedenler doğum öncesi,doğum sırası ve doğum sonrası oluşan nedenler olmak üzere üç ana başlık altında toplayabiliriz;
Doğum Öncesi Oluşan Nedenler; Annenin yaşı,beslenmesi,hamilelikte kullandığı ilaçlar,içki-sigara-uyuşturucu gibi alışkanlıkları,radyasyona maruz kalma,psikolojik sorunları,akraba evliliği,geçirdiği hastalıklar(özellikle hamilelikte),kazalar,travmalar,çocuk-anne arasındaki kan uyuşmazlığı,genetik olarak aileden geçen bazı özelliklerin taşınması gibi bazı nedenler sayılabilir.
Doğum Sırası Oluşan Nedenler; Erken-geç doğum,kordon dolanması,güç ve riskli doğum,doğum sırası kazalar (bebeği düşürme gibi),vakum-forseps gibi aletlerin özelikle uzman olmayan kişilerce kullanılması,doğumun hijenik olmayan ortamlarda yapılması,doktor hataları gibi nedenler sayılabilir.
Doğum Sonrası Oluşan Nedenler; Enfeksiyona maruz kalma,çocuğun geçirdiği ateşli hastalıklar,hastalıklarda yanlış ve geç müdahale,beslenme bozuklukları (yetersiz ve dengesiz beslenme),kazalar-travmalar, çok yetersiz çevre koşularını sayabiliriz.
Doğum öncesinde hamile annenin geçirdiği rubella(kızamıkçık),frengi ve toksoplazma gibi bulaşıcı hastalıkların doğrudan ya da dolaylı olarak beyni etkilemesi durumunda,beyinde hasar ya da incinmeler ağırlık derecesine ve beyinde etkin olduğu bölgeye göre, zihinsel işlevlerde geriliklere,işitme ve görme duyularında,bedensel hareketlerin kontrolünde çeşitli bozukluklara neden olabilmektedir.Aynı şekilde,çocuğun doğum sonrasında geçirdiği menenjit,beyin iltihabı(encephalitis) gibi bulaşıcı hastalıklar ve zehirlenmeler beyinde çeşitli hasarlara neden olabilmektedir.Günümüzde zihinsel engellilik durumuyla çağrışan en önemli zehir maddesi kurşun alışımlı boyalardır.Zarar etkileri belirlendikten sonra kullanımı yasaklanan bu boyalar,bazı eski mobilya ve oyuncakların hala üzerindedir.Çocuk tarafından yüksek miktarda alınan kurşun,hayati tehlikesi yanında zihinsel engelliliğe de neden olabilmektedir.
Doğum anında çocuğun oksijensiz kalması(anoxia),zor ve araçlı doğumlar, ender de olsa beyinde hasara neden olabilmektedir.Doğum anında çocuğun normal süre içersinde hava ile karşılaşması sonucunda beyindeki sinir hücreleri oksijensiz kalmaktadır.Bu durumda havasız kalma süresinin uzunluğuna göre ölüm ya da beyinde çeşitli hasarlar meydana gelmektedir.
Sağlıklı bireylerde alınan besin maddeleri vücutta belirli bir biçim ve sıra içerisinde çeşitli değişikliklere uğramaktadır.Metabolizma bozukları olarak adlandırılan bu süreç bazı bireylerde çeşitli nedenlerle sağlıklı olarak işlememektedir. Bu durumda ortaya çıkan zehirli maddeler tüm vücudun olduğu gibi beynin gelişimini engellemektedir.Günümüzde bilinen metabolizma bozukluklarının en yaygın olarak bilineni PKU(Fenilketonüri) ve endoktrin bozukluğudur(hipotiroid).
Zihinsel engellilerin %80-85’ini hafif derecede geri olanlar oluşturmaktadır.Bunların çoğunluğunda herhangi bir organik nedene rastlanamamaktadır.Bu gibi durumlarda neden olarak psikososyal dezavantaj gösterilmektedir.Psikososyal dezavantaj genellikle erken çocukluk döneminde yaşanılan yoksul sosyal ve kültürel çevreyi tanımlamaktadır.
Zihinsel engellilik nedenlerini bilmenin iki önemli yararı vardır. Birincisi nedenleri bilirsek en azından zihinsel engelliğin bir bölümünü önleyebiliriz,topluma koruyucu önlemler konusunda bazı ipuçları verebiliriz. İkincisi, neden ya da nedenlerin bilinmesi bize eğitim konusunda bazı ipuçları belirler.Zihinsel gelişiminde bulunan hastalık türünün en zoru otistiktir. otistik çocukların söylenenleri anlamakta zorluk çektiklerini, çoğu zamanda anlamadıklarını biliyoruz. Aileleri kendi söylediklerini yapmadıkları için çocuklarına kızıyor, azarlıyor. Ancak bu çocuklar bilerek anlamamazlıktan gelmiyor. Konuşulanlar onlar için yabancı dilde söylenmiş gibidir, hiç bir anlam ifade etmemektedir. Yapmamız gereken sabırlı bir şekilde beceri kazanmalarını destekleyen davranış içinde olmaktır. Bugün 'etrafı kirletmesinler' diye onların her ihtiyaçlarını karşılıyoruz, ama ilerleyen yaşlarında da onların yanında olamayız. Bu nedenle beceri kazanması için onları teşvik edelim. Yoksa ömür boyu birisine bağımlı olarak yaşamaya alışır ve kendi başlarına yaşamayı hiç bir zaman öğrenemezler.

__________________
Demet
Adana-17.04.1985
0 Rh +